Op 10 september is het Wereld Suïcidepreventiedag, een dag die wereldwijd aandacht vraagt voor het voorkomen van suïcide. Suïcidepreventie is een verzameling inspanningen om het risico op suïcide te verkleinen. Suïcide is vaak te voorkomen, en die inspanningen kunnen plaatsvinden op het niveau van het individu, de relatie, de gemeenschap en de samenleving. Suïcide is een groot volksgezondheidsprobleem met langdurige gevolgen voor individuen, families en gemeenschappen. Preventie vergt strategieën op alle niveaus van de samenleving, inclusief beschermende maatregelen voor individuen, families en gemeenschappen. Suïcide kan worden voorkomen door de signalen te leren herkennen, preventie en veerkracht te bevorderen en je in te zetten voor sociale verandering.
Naast directe interventies om een dreigende suïcide te stuiten, omvatten methoden onder meer het behandelen van psychische aandoeningen, het verbeteren van copingstrategieën van kwetsbare mensen, het verminderen van risicofactoren zoals middelenmisbruik, armoede en sociale kwetsbaarheid, het geven van hoop op een positiever leven na de huidige problemen en het bereikbaar houden van hulplijnen. In Nederland kan iedereen dag en nacht gratis bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113. Omdat beschermende factoren zoals sociale steun en betrokkenheid een rol spelen, evenals risicofactoren in de omgeving zoals toegang tot dodelijke middelen, is suïcide niet uitsluitend een medische of psychiatrische kwestie.
Waarschuwingssignalen
Waarschuwingssignalen kunnen omstanders in staat stellen mensen die aan suïcide denken naar hulp te leiden. Mogelijke signalen zijn: praten over willen sterven of zichzelf iets aan willen doen; suïcidale ideatie, denken, praten of schrijven over suïcide of het maken van plannen; middelenmisbruik; gevoelens van doelloosheid; angst, agitatie, niet kunnen slapen of juist de hele tijd slapen; gevoelens van gevangen zitten; hopeloosheid; sociale terugtrekking; extreme stemmingswisselingen, zoals plotseling van verdrietig naar heel kalm of vrolijk omslaan; roekeloosheid of impulsiviteit, risico’s nemen die dodelijk kunnen aflopen; stemmingsveranderingen waaronder depressie; gevoelens van nutteloosheid; zaken regelen zoals het weggeven van dierbare bezittingen of het rechtzetten van verhoudingen zonder dat er anderszins dood wordt verwacht; hevige pijn, emotioneel of fysiek; zichzelf als last voor anderen beschouwen; en toenemend gebruik van middelen waaronder alcohol.
Direct praten als beoordeling
Een effectieve manier om suïcidale gedachten te beoordelen is direct met de persoon te praten: vragen naar somberheid en inschatten of er plannen zijn, hoe en wanneer. In tegenstelling tot populaire misvattingen plant praten over suïcide het idee niet in iemands hoofd. Wel moeten zulke gesprekken en vragen met zorg, betrokkenheid en compassie worden gevoerd. De tactiek is verdriet te verminderen en de verzekering te geven dat anderen om de persoon geven. De WHO adviseert niet te zeggen dat alles goed komt, het probleem niet triviaal te maken en geen valse geruststellingen te geven. Gesprekken dienen geleidelijk te verlopen, op het moment dat de persoon zich prettig voelt over het bespreken van zijn gevoelens.
Risicofactoren
Iedereen kan risico lopen op suïcide. Factoren die kunnen bijdragen zijn onder andere: depressie, andere psychische aandoeningen of een middelengebruiksstoornis; bepaalde medische aandoeningen; chronische pijn; een eerdere suïcidepoging; trauma in de kindertijd; verraad en verlating; financiële problemen of armoede; een familiegeschiedenis van psychische aandoeningen, middelenmisbruik of suïcide; gezinsgeweld waaronder fysiek of seksueel misbruik; benzodiazepinegebruik; vuurwapens met munitie in huis; recente ontslag uit gevangenis of psychiatrische inrichting; zelfbeschadiging; blootstelling aan suïcidaal gedrag van anderen zoals familieleden, leeftijdsgenoten of bekende personen; en voedselonzekerheid.
Wat kun jij doen?
Op Wereld Suïcidepreventiedag wordt gevraagd naar elkaar om te kijken. Maak tijd voor een gesprek als je je zorgen maakt over iemand, benoem je zorgen direct en luister zonder oordeel. Maak je je zorgen om iemand of worstel je zelf, bel dan 113 Zelfmoordpreventie (0800-0113) of neem contact op met je huisarts. Ook op ikwiltherapie.nl vind je therapeuten die met depressie en suïcidale gedachten werken. Praten helpt; je bent niet alleen.
Lees ook
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Suicide prevention“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.