Optimisme (Latijn: optimum, het beste) is van oudsher het geloof in de beste van alle mogelijke werelden te leven.
Het begrip optimisme wordt vaak gebruikt in een afgezwakte vorm: het geloven in en de verwachting van een goede afloop. Optimisten zien elke tegenslag en onheilspellende stand van zaken in het verleden in het licht van deze positieve toekomstverwachting. Onrealistisch optimisme is een geforceerde vorm van optimisme, waarbij er geen ruimte bestaat voor negatieve gedachten en gevoelens zodat onrealistisch optimisme (toxische positiviteit) negatieve gevolgen kan hebben.
Pessimisme (negativisme) is de aan optimisme tegengestelde wereldbeschouwing.
De meeste religies, in het bijzonder de monotheïstische, zijn door middel van hoop en verlossing nauw verbonden met de idee van leven na de dood, en krijgen daardoor een optimistisch karakter.
Gottfried Wilhelm Leibniz
De Duitse filosoof Gottfried Wilhelm Leibniz geeft een metafysische onderbouwing van het optimisme in zijn boek Theodizee. Voor hem was duidelijk dat God in zijn almacht en goedheid slechts de beste van alle mogelijke werelden geschapen kon hebben. Voltaire kon deze vorm van optimisme niet waarderen. Met zijn roman Candide polemiseerde hij in 1755 hevig tegen Leibniz.
De term optimisme is niet toe te schrijven aan Leibniz zelf, maar is later wel met hem in verband gebracht. Het werd door jezuïtische theologen gebruikt om de “zich als theoloog voordoende wiskundige” (sich zum Theologen aufspielenden Mathematiker) op de hak te nemen.
Deze negatieve kleuring is in de loop der tijd verloren gegaan, en vormt met pessimisme een vragenpaar, hoe de wereld te beschouwen is. Een bekende bijbehorende uitdrukking in dit verband is: “Is het glas half vol of half leeg?”
Zelf aan de slag, en wanneer hulp zoeken
Zelfhulp werkt het best in kleine, volhoudbare stappen. Kies één techniek of gewoonte uit dit artikel en houd die twee tot vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Noteer kort wat het doet, een eenvoudig dagboekje of app volstaat, zodat je ziet wat werkt en wat niet. Verwacht geen lineair proces: terugval hoort erbij en zegt niets over je kansen op termijn.
Merk je dat klachten ondanks je inspanning aanhouden, erger worden of je dagelijks functioneren raken, slecht slapen, sociale terugtrekking, stijgende spanning of somberheid? Dan is professionele hulp een logische volgende stap, geen mislukking. Soms is een paar gesprekken met een coach al genoeg om weer richting te krijgen; soms is een gespecialiseerde therapeut nodig. Op ikwiltherapie.nl vind je therapeuten, coaches en begeleiders die je verder kunnen helpen, van gesprekstherapie tot lichaamsgerichte en creatieve therapievormen, in elke regio van Nederland.
Maak er een gewoonte van
De grootste valkuil van zelfhulp is het beginnen met te veel tegelijk. Onderzoek naar gewoontevorming laat zien dat klein starten werkt: koppel de nieuwe gewoonte aan iets dat je toch al doet, na het tandenpoetsen, voor de koffie, tijdens het uitlaten van de hond. Zet je omgeving mee: leg spullen klaar, verwijder frictie, maak het makkelijker om wél dan niet te doen. En vier kleine winst: wie het volhouden zichtbaar maakt, een kruisje op de kalender, een app, een buddy, houdt langer vol.
Lees ook
- Zo vind je een therapeut bij jou in de buurt
- Je eerste therapiesessie: zo bereid je je voor
- Wordt therapie vergoed? Zorgverzekering en eigen risico
- Wisselen van therapeut: het mag en is normaal
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Optimisme“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.