Oplossingsgerichte (kortdurende) therapie, internationaal bekend als solution-focused brief therapy (SFBT), is een korte vorm van psychotherapie die eind jaren zeventig en in de jaren tachtig werd ontwikkeld door Steve de Shazer en Insoo Kim Berg. De methode richt zich op het helpen van cliënten doelen en praktische oplossingen te identificeren, in plaats van problemen te analyseren. Sessies concentreren zich op heden en toekomst en focussen op het verleden alleen voor zover nodig om empathie en een goed begrip van de zorgen van de cliënt over te brengen.
SFBT is een toekomst- en doelgerichte gesprekstechniek die cliënten helpt oplossingen voor acute problemen te genereren. Elliott Connie definieert oplossingsopbouw als ‘een collaboratief taalproces tussen cliënt en therapeut dat een gedetailleerde beschrijving ontwikkelt van de gewenste toekomst en doelen van de cliënt en uitzonderingen en eerdere successen identificeert’. SFBT is krachtgericht: gericht op de sterke punten en veerkracht van cliënten.
Algemene introductie
De oplossingsgerichte benadering groeide uit het werk van de Amerikaanse maatschappelijk werkers Steve de Shazer, Insoo Kim Berg en hun team aan het Milwaukee Brief Family Therapy Center (BFTC). Dat private trainings- en therapie-instituut werd opgezet door ontevreden voormalige medewerkers van een Milwaukee-agentschap die geïnteresseerd waren in de kortdurende therapieën die toen aan het Mental Research Institute in Palo Alto werden ontwikkeld. De eerste groep omvatte het echtpaar De Shazer en Berg plus Jim Derks, Elam Nunnally, Judith Tietyen, Don Norman, Marilyn La Court en Eve Lipchik; tot hun studenten behoorden John Walter, Jane Peller, Michele Weiner-Davis en Yvonne Dolan. De Shazer en Berg werkten de methode in 2007 nog bij, kort voor hun overlijden.
De benadering werd inductief ontwikkeld in plaats van deductief: Berg, De Shazer en hun team bestudeerden duizenden uren aan live en opgenomen therapiesessies. Elk gedrag of woord van de therapeut dat betrouwbaar tot positieve verandering bij cliënten leidde, werd nauwgezet genoteerd en in de methode opgenomen. In de meeste traditionele psychotherapieën, te beginnen bij Freud, werd aangenomen dat een uitgebreide analyse van de geschiedenis en oorzaak van het probleem noodzakelijk was voordat aan een oplossing kon worden gewerkt. Oplossingsgerichte therapeuten zien het veranderingsproces radicaal anders, geleid door De Shazers observatie dat ‘de oorzaken van problemen extreem complex kunnen zijn, maar hun oplossingen dat niet hoeven te zijn’.
SFBT wordt misschien het best gedefinieerd door wat ze niet doet. Traditionele psychotherapie kijkt hoe problemen ontstaan, zich manifesteren en oplossen; het medisch model beoordeelt symptomen om de kwaal te diagnosticeren en te behandelen. De bijna universele aanname is dat de clinicius het probleem moet definiëren en begrijpen om te kunnen helpen. SFBT stelt daarentegen dat een therapeut cliënten kan helpen hun problemen op te lossen zonder de details of de bron van het probleem te identificeren, en vermijdt het verkennen van de context van het probleem bewust. Focussen op het probleem zou de cliënt juist van de oplossing wegbrengen, gebaseerd op het fundamentele geloof dat de aard van de oplossing totaal anders kan zijn dan die van het probleem. SFBT bouwt oplossingen door met de cliënt een gewenste toekomst te conceptualiseren en begeleidt de cliënt in het genereren van alternatieven.
SFBT is krachtgericht en ondersteunt de zelfbeschikking van cliënten. De therapeut gebruikt de taal en het perspectief van de cliënt en bevordert samenwerking. De methode is beïnvloed door sociaal-constructivistische ideeën: betekenis en oplossingen worden gevormd door taal en interactie.
SFBT is ontworpen om mensen zo snel mogelijk te helpen hun leven te veranderen. Door uitzonderingen op het probleem te vinden en te versterken is verandering efficiënt en effectief. De behandeling duurt doorgaans minder dan zes sessies en kan al in twee sessies werken. Die beknoptheid en flexibiliteit maken SFBT voor veel zorgsettings de interventie bij uitstek, ook omdat de efficiëntie zich in kostenbesparing vertaalt. Op ikwiltherapie.nl vind je therapeuten en coaches die oplossingsgericht werken.
Lees ook
- Grondleggers: Steve de Shazer
- Grondleggers: Insoo Kim Berg
- Cognitieve gedragstherapie (CGT): zo werkt het
- Schematherapie: werken aan diepgewortelde patronen
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Solution-focused brief therapy“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.