Lagom is een Zweeds woord dat ‘precies de juiste hoeveelheid’ of ‘niet te veel, niet te weinig’ betekent. Het woord kan verschillend worden vertaald: ‘met mate’, ‘in balans’, ‘perfect simpel’, ‘net genoeg’, ‘ideaal’ en ‘passend’ wat hoeveelheden betreft. Waar woorden als voldoende en gemiddeld een zekere onthouding, schaarste of tekortkoming suggereren, draagt lagom de connotatie van gepastheid, zij het niet noodzakelijk perfectie. Het archetypische Zweedse spreekwoord ‘Lagom är bäst’, letterlijk ‘de juiste hoeveelheid is het best’, wordt ook vertaald als ‘genoeg is net zo goed als een feestmaal’ of ‘in mate ligt de deugd’.
Etymologie
De oorsprong van de term is een archaïsche datief meervoud van lag (‘wet’), waarbij niet per se de juridische wet maar het gezond verstand als wet wordt bedoeld. Letterlijk betekent het ‘volgens de wet’, en een betere vertaling zou ‘volgens de gewoonte’ of ‘volgens het gezond verstand’ zijn. De oudste bewijzen van het woord stammen uit teksten uit de zeventiende eeuw. Een veelgehoorde maar onjuiste etymologie stelt dat het een samentrekking is van laget om (‘rond het team’): volgens die mythe gaven Vikingen met die uitdrukking aan hoeveel mede iedereen uit de hoorn mocht drinken terwijl die rondging, zodat iedereen zijn eerlijke deel kreeg.
Gebruik
Lagom wordt meestal als bijwoord gebruikt, zoals in ‘Han är lagom lång’, letterlijk ‘hij is precies de juiste lengte’. Het kan ook als bijvoeglijk naamwoord: ‘Klänningen var lagom för henne’, ‘de jurk was precies goed voor haar’, vergelijkbaar met ‘de jurk past haar’.
Culturele betekenis
De waarde van ‘net genoeg’ is vergelijkbaar met het gezegde ‘less is more’ en staat lijnrecht tegenover ‘meer is beter’. Lagom wordt positief gezien als duurzaam alternatief voor de hamster-extremen van het consumentisme: ‘Waarom zou ik er meer dan twee nodig hebben? Det är lagom.’ Het kan ook als onderdrukkend worden ervaren: ‘Je mag niet te goed zijn of te rijk.’ In één woord zou lagom de basis van de Zweedse volksaard beschrijven: consensus en gelijkheid. Zoals een Zweedse tante het verwoordde: ze hield haar gesloten vuist omhoog en zei: ‘Hoeveel kun je in deze hand krijgen? Het is veel makkelijker iets in deze open hand te krijgen.’
Vergelijkbare begrippen
Het woord lagom bestaat ook in het Noors, zowel Bokmål als Nynorsk, maar de connotaties verschillen enigszins; daar betekent het ‘passend, geschikt, comfortabel, keurig’. De Noorse woorden passelig en passe komen dichter bij ‘passend’ en ’toereikend’ en kunnen in elke context worden gebruikt waarin lagom wordt gebruikt. Het Fins heeft sopivasti met vergelijkbare connotaties van ‘precies goed’. Het Russische normal’no wijst op een vergelijkbare voldoende, duurzame toestand en wordt vaak gebruikt als antwoord op ‘hoe gaat het?’. In het Pools bestaat w sam raz, in het Slowaaks tak akurát, in het Servo-Kroatisch umereno en in het Albanees taman, allemaal met ongeveer dezelfde betekenis. In het oude Grieks formuleerde Cleobulus metron ariston, ‘maat is het beste’. De Chinese filosofie kent het concept zhōngyōng, het Thais phor phiang en het Indonesisch pas. In het Zwitsers Duits bestaat het verwante woord gäbig, dat ‘comfortabel, passend’ betekent bij dingen en ‘aangenaam, sympathiek’ bij mensen.
Lagom als levensstijl
Als levensfilosofie is lagom een oefening in genoegen nemen met genoeg: een huis dat groot genoeg is, werk dat voldoende voldoening geeft, spullen die nuttig zijn zonder de kasten over te vol. Wie chronisch te veel hooi op zijn vork neemt, kan lagom helpen prioriteiten te stellen. Merk je dat ‘nooit genoeg’ je welzijn ondermijnt, dan kan een coach helpen je balans te vinden; op ikwiltherapie.nl vind je begeleiders die daarmee werken.
Lees ook
- Zo vind je een therapeut bij jou in de buurt
- Je eerste therapiesessie: zo bereid je je voor
- Wordt therapie vergoed? Zorgverzekering en eigen risico
- Wisselen van therapeut: het mag en is normaal
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Lagom“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.