Elisabeth Kübler-Ross (Zürich, 8 juli 1926, Scottsdale, Arizona, 24 augustus 2004) was een Zwitsers-Amerikaans psychiater. Ze studeerde als arts af in Zwitserland en werd vooral in Amerika beroemd om haar pionierswerk rond stervensbegeleiding en de verschillende fasen van rouwverwerking.
In 1970 hield Elisabeth Kübler-Ross de gewaardeerde Ingersoll-lezing aan de Harvard University, waarbij ze de nadruk legde op haar baanbrekende werk, ‘On Death and Dying’. In juli 1982 had ze 125.000 studenten opgeleid in cursussen over dood en sterven op hogescholen, seminaries, medische scholen, ziekenhuizen en instellingen voor maatschappelijk werk. In 1999 erkende de New York Public Library ‘On Death and Dying’ als een van de ‘Boeken van de eeuw’, en Time Magazine noemde haar een van de ‘100 belangrijkste denkers’ van de 20e eeuw. Gedurende haar carrière ontving Kübler-Ross meer dan 100 onderscheidingen, waaronder twintig eredoctoraten, en werd ze in 2007 opgenomen in de National Women’s Hall of Fame. Haar resterende archieven zijn ondergebracht in de Green Library van Stanford University, waar ze beschikbaar zijn voor studie. Ze schreef 24 boeken, waarvan er in 2024 gezamenlijk meer dan 10 miljoen exemplaren in 44 talen zijn verkocht. Kübler-Ross wordt beschouwd als een pionier in de moderne hospicebeweging, palliatieve zorg en bio-ethiek.
Levensloop
Elisabeth Kübler werd op 8 juli 1926 in het Zwitserse Zürich geboren in een protestants christelijk gezin als oudste van een meisjesdrieling, twee ervan waren een identieke tweeling. Haar lage geboortegewicht heeft ze altijd beschouwd als een teken dat ze in het leven strijden moest.
Haar vader, die het gezin met strenge hand regeerde, had voor haar een baan als secretaresse in zijn bedrijf op het oog, maar Elisabeth wilde geneeskunde studeren. Toen ze 16 jaar oud was verliet ze het ouderlijk huis. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werkte zij voor vluchtelingen in Zürich als assistente in een laboratorium. Vrijwilligerswerk in een aantal landen in die periode versterkte haar wens. Zij kwam in contact met een arts die haar stimuleerde om naar de medische faculteit van de universiteit van Zürich te gaan, waar ze in 1957 afstudeerde.
Zij trouwde in 1958 met de Amerikaanse medestudent en klasgenoot Emanuel Manny K. Ross (1929-2006). Zij emigreerden dat jaar naar de Verenigde Staten en rondden beiden hun interne opleidingen tot arts af aan het Long Island’s Glen Cove Community Hospital in New York. Elisabeth en Manny kregen hun zoon Kenneth in 1960 en hun dochter Barbara in 1963. Daarnaast had Elisabeth enkele miskramen.
Haar echtgenoot scheidde in 1979 van haar. Elisabeth bleef echter contact met hem houden omdat ze vond dat hij wel van haar gescheiden was, maar zij niet van hem. In de laatste jaren van zijn leven werd het contact overigens weer hersteld.
Door haar woonomgeving werden haar activiteiten in Head Waters (Virginia), waar zij zich begin jaren tachtig gevestigd had, niet in dank afgenomen. Kübler-Ross kreeg in 1987 een beroerte die door een aantal andere gevolgd zou worden, waardoor ze uiteindelijk linkszijdig deels verlamd raakte. Door een aanslag op de Healing Waters Farm werd alles, inclusief alle persoonlijke spullen, door brand verwoest. Na de brand en de daaropvolgende beroerte verhuisde ze in oktober 1994 naar Scottsdale (Arizona). In die tijd sloten de Healing Waters Farm, alsook het Elisabeth Kübler-Ross Center. Na een grotere beroerte die enkele maanden daarna, begin 1995, optrad, belandde ze in een rolstoel. Ze wenste dat ze haar levenseinde kon bepalen, terwijl ze geen voorstander van euthanasie was geweest. Ze had bepleit had dat euthanasie mensen de mogelijkheid ontneemt om hun laatste (levens)lessen te leren. Dit deed haar inzien dat een van de laatste lessen van haar eigen leven eruit bestond om zelf verzorging toe te staan en om te leren op dat vlak zelf volledig afhankelijk te zijn.
In 1997 vloog Oprah Winfrey naar Arizona voor een interview met Kübler-Ross, waarin ze besprak of zij nu zelf door de vijf fases van rouw ging die zij had benoemd. In een interview met The Arizona Republic in 2002 verklaarde ze dat ze klaar was om te overlijden en dit zelfs verwelkomde.
Kübler-Ross was mede-oprichter van de American Holistic Medical Association. Ze heeft twintig eredoctoraten ontvangen van grote Amerikaanse universiteiten. Bovendien ontving ze de Modern Samaritan Award en de Ideal Citizen Award. De editie van Time magazine van 29 maart 1999 noemde haar een van de top 100 denkers van de twintigste eeuw. Elisabeth Kübler-Ross trad nog zelden in de openbaarheid, behoudens op 29 juni 2001, toen zij een buitengewone onderscheiding in ontvangst nam: de Platinum Wings Lifetime Achievement Award. Deze prijs wordt jaarlijks door de MISS Foundation uitgereikt aan een persoon die zijn leven consequent heeft gewijd aan het verbeteren van de mensheid. Joanne Cacciatore, leidinggevende bij de MISS Foundation, hield een toespraak en overhandigde de onderscheiding ter ere van en tot erkenning van Kübler-Ross’ dienstbetoon aan de mensheid.
In 2004 werkte Kübler-Ross nog samen met David Kessler aan een boek, getiteld Over rouw. De zin van de vijf stadia van rouwverwerking. Op 24 augustus 2004 stierf ze in een verpleeghuis te Scottsdale, op 78-jarige leeftijd. Ze is in Scottsdale begraven op het Paradise Memorial Gardens Cemetery.
In 2005 stichtte haar zoon Ken Ross in datzelfde Scottsdale de Elisabeth Kübler-Ross Foundation.
Lees ook
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Elisabeth Kübler-Ross“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.