Fibromyalgie is een niet-gewrichtsgebonden ziektebeeld. Kenmerkend zijn spierpijn en drukpijnlijke punten verspreid over het lichaam. De spierpijn wordt doorgaans heviger na overbelasting of blootstelling aan kou. Het syndroom gaat vaak gepaard met verschillende algemene klachten zoals slaapstoornissen, vermoeidheid, spierstijfheid en hoofdpijn.
Etymologie
De naam fibromyalgie komt van ‘fibra’ (vezel), ‘mus’ (spier) en ‘algos’ (pijn) en betekent dus letterlijk ‘pijn van spieren en vezel(ig bindweefsel)’. Om onderscheid te maken met de ziekte reumatoïde artritis wordt het ook wel weke-delenreuma genoemd. Bij fibromyalgie worden echter meestal geen ontstekingen gevonden.
Kenmerken van fibromyalgie
Diffuse pijn in de omgeving van de gewrichten, met name op de aanhechtingsplaatsen van de spieren aan de pezen.
Stijfheid, met name ’s ochtends (zo’n 1 à 2 uur) en na lange periodes staan, zitten of liggen in dezelfde houding.
Vermoeidheid.
Concentratiestoornissen en problemen met het korte- en langetermijngeheugen.
Eerder genoemde klachten nemen toe bij spanning of overbelasting. Meestal nemen de klachten dan niet direct toe, maar vaak pas ’s avonds of de volgende dag. De klachten nemen ook toe bij vocht, kou en vooral bij een combinatie van beide.
Slaapproblemen.
Darmproblemen.
Bloedonderzoek of röntgenfoto’s wijzen niet op een ziekteproces of abnormale slijtage. Fibromyalgie wordt dan ook meestal vastgesteld door een positieve anamnese en het vaststellen van het aantal zogenoemde tenderpoints. Doorgaans ontstaan de klachten spontaan en verergeren ze geleidelijk aan. Ook in een later stadium is er niets wat wijst op een slijtageproces, ontstekingen of andere beschadigingen in het lichaam.
Epidemiologie
Fibromyalgie komt bij 1 tot 2 procent van de bevolking voor. Volgens schattingen van onderzoekers wordt bij 5 tot 15 procent van de nieuwe patiënten op een reumatologische kliniek de diagnose fibromyalgie gesteld. Fibromyalgie komt het meest voor bij vrouwen (ongeveer 90 procent van de patiënten is vrouw). Het syndroom openbaart zich meestal tussen het 25e en 40e levensjaar.
Controverse
De wereldgezondheidsorganisatie heeft fibromyalgie als aandoening opgenomen in het ICD-10.
De status als ziektebeeld is omstreden, en er bestaat nog geen consensus over aanwijsbare, niet-subjectieve lichamelijke afwijkingen. De werkdiagnose wordt daarom per exclusionem gesteld, dat wil zeggen door het uitsluiten van andere oorzaken als bron van de klachten. Met MRI is een verband aangetoond tussen fibromyalgie en intensivering van de activiteit in die gebieden van de hersenen die verantwoordelijk zijn voor de pijnervaring. Bij dezelfde pijnprikkels bleek deze activiteit bij fibromyalgiepatiënten groter dan bij gezonde vrijwilligers. Dit lijkt erop te duiden dat bij fibromyalgie de verwerking van (pijn)prikkels door het centraal zenuwstelsel gestoord is, een toestand die ook wordt aangeduid als centrale sensitisatie.
Fibromyalgie wordt beschouwd als een controversiële diagnose omdat er onvoldoende wetenschappelijke consensus bestaat over de oorzaak (oorzaken). Een aantal medici is van mening dat fibromyalgie geen ziektebeeld is, omdat er geen zichtbare abnormaliteiten vast te stellen zijn bij het klinisch onderzoek en omdat er (nog) geen (erkende) objectieve diagnostische laboratoriumtests zijn.
Mogelijke oorzaken
De oorzaak van fibromyalgie is volgens gangbare medische normen nog niet bekend. Een studie uit 2003 suggereerde een verband met verstoring van de neuro-endocriene functies. Er is consensus dat er vrijwel altijd sprake is van langdurige fysieke en/of geestelijke overbelasting, elkaar al dan niet in de hand werkend.
Enkele andere mogelijke oorzaken die in de literatuur worden genoemd zijn:
Een virale of bacteriële infectie
Een zware bevalling
Erfelijkheid. Fibromyalgie komt soms in dezelfde families, als een soort “cluster”, voor. De thans geldende gedachte is echter dat fibromyalgie niet erfelijk is.
Amerikaanse neurowetenschappers onderzochten de huid op de handen van een kleine groep fibromyalgie-patiënten en van een controlegroep. Ze zagen bij fibromyalgiepatiënten een zeer grote hoeveelheid van een specifiek type zenuwvezels op de zogenaamde glomusbody (in het bijzonder de arteriool-venule-shunt) (glomusbody is een onderdeel van de dermislaag van de huid en betrokken bij de regulering van de lichaamstemperatuur). Dit kan de oorzaak zijn van spierpijn en andere pijn en ook van oververmoeidheid, meent neurowetenschapper Frank L. Rice (2013).1 De onderzochte groep was te klein voor definitieve uitspraken.
Onderzoekers van het King’s College London vonden dat het kan worden veroorzaakt door een auto-immuunreactie die de activiteit van pijngevoelige zenuwen door het hele lichaam verhoogt. Meer onderzoek is nodig.
Lees ook
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „Fibromyalgie“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.