Frederick Matthias Alexander (20 januari 1869 – 10 oktober 1955) was een Australische acteur en schrijver die de Alexandertechniek ontwikkelde: een educatief proces dat helpt reactieve, gewoontematige beperkingen in beweging en denken te herkennen en te overwinnen.
Vroege leven
Alexander werd geboren op 20 januari 1869 aan de noordoever van de Inglis River, nabij het huidige Wynyard op Tasmanië. Hij was de oudste van tien kinderen van smid John Alexander en Betsy Brown. Zijn ouders stamden af van veroordeelden die naar het toenmalige Van Diemensland waren getransporteerd voor delicten als diefstal en het vernielen van landbouwmachines tijdens de Swing Riots van 1830 in Engeland. Alexander deed zijn leven lang vaag over die afkomst en claimde Schotse voorouders. Hij werd te vroeg geboren; zijn overleven dankte hij aan de vastberaden zorg van zijn moeder, die hem als lievelingskind koesterde. Met zijn vader was de band minder hecht, al schreef hij hem later toe hem alert en waakzaam te hebben geleerd.
Alexander groeide op in een streng protestantse huishouding en was fysiek niet sterk. Toch hield hij van buitenactiviteiten als vissen en jagen en ontwikkelde hij een levenslange liefde voor paarden en paardenrennen. Op school was hij een lastige leerling: vroegrijper, gevoelig en aandachtzoekend. Zijn leerkracht, de Schot Robert Robertson, bleek echter meevoelend en werd een soort vaderfiguur. Hij gaf Alexander ’s avonds les en schonken hem een levenslange liefde voor Shakespeare, theater en poëzie. Op zijn vijftiende werd Alexander assistent-leerkracht bij Robertson met een carrière als schoolmeester voor ogen.
Een jaar later, op zijn zestiende, brachten een oom en tante hem naar Waratah bij het tindalgebied Mount Bischoff, waar de mijnonderneming hem een goedbetaalde baan aanbood. Op advies van zijn ouders nam hij die aan, tot teleurstelling van Robertson. Alexander verdiende bij met baantjes als verzekeringsagent en belastinginning en wist vijfhonderd pond te sparen, een flink bedrag in die tijd. In zijn vrije tijd deed hij aan paardenrennen, leerde viool spelen en acteerde bij een plaatselijk amateurgezelschap, waar hij ook de pianist Robert Young en diens actricevrouw Edith ontmoette, zijn latere echtgenote.
Melbourne, 1889 tot 1904
In 1889 verliet Alexander Tasmanië voor Melbourne, op zoek naar ‘een ruimer veld van activiteit’, zoals hij het zelf noemde. Hij besteedde zijn spaargeld aan theaters, galeries en concerten, werkte in kantoorbaantjes en nam elocutie- en acteerlessen. De voorstellingen van Sarah Bernhardt in Melbourne maakten diepe indruk; hij beweerde ze allemaal te hebben bijgewoond.
Na periodes van slechte gezondheid begon hij vanaf eind 1891 op te treden met declamatievoorstellingen, die lovende recensies oogstten. Maar hij kreeg last van heesheid; na optredens kon hij soms nauwelijks spreken en vrienden merkten een hoorbaar ‘happen’ op tijdens zijn voordrachten. Zoals hij veertig jaar later beschreef in het eerste hoofdstuk van The Use of the Self, hielpen artsen en stemdocenten niet, waarna hij met spiegels zijn eigen spreekgewoonten begon te bestuderen. Zo ontdekte hij dat zijn stemproblemen en zijn langdurige ademhalingsklachten verdwenen door ‘conscious control’: het remmen van verkeerde bewegingen in plaats van te proberen correcte bewegingen te ‘doen’, en focussen op het ‘waarmee’ in plaats van het doel. Zijn andere publicaties suggereren dat deze inzichten in werkelijkheid veel geleidelijker en minder systematisch tot stand kwamen dan hij in 1932 beschreef.
Bevrijd van zijn stemproblemen gaf hij zijn kantoorbaan op en werd professioneel declamator en stemdocent. Na succesvolle tournees door Tasmanië en Nieuw-Zeeland richtte hij in 1896 leslokalen in het Australian Building op Elizabeth Street in Melbourne in. Hij adverteerde stemlessen die ook stotteren en keelaandoeningen zouden ‘genezen’; zijn leerlingen, aanvankelijk vooral predikanten, getuigden enthousiast van verbetering. Zijn broer Albert Redden Alexander en later zijn zus Amy sloten zich aan als assistenten. Samen met Robert en Edith Young produceerde hij tussen 1901 en 1903 Shakespearestukken in Melbourne en Sydney, waarin Alexander en Edith de hoofdrollen speelden en zijn leerlingen de bijrollen. In 1902 maakte zijn methode indruk op de Sydneyse chirurg W.J. Stewart McKay, die hem patiënten doorverwees en hem aanraadde naar Londen te gaan. Dankzij een gewonnen weddenschap van 750 pond bij de paardenrennen kon Alexander zijn schuldeisers deels aflossen en een overtocht naar Engeland kopen. Hij zeilde in april 1904 uit Melbourne en zou nooit meer terugkeren. In Londen bouwde hij zijn praktijk verder uit tot de techniek die wereldwijd bekend zou worden als de Alexandertechniek. Op ikwiltherapie.nl vind je informatie over deze en andere lichaamsgerichte methoden.
Lees ook
- Alexandertechniek
- Grondleggers: Sigmund Freud
- Grondleggers: Carl Gustav Jung
- Grondleggers: Viktor Frankl
Deze tekst is gebaseerd op het Wikipedia-artikel „F. Matthias Alexander“ (licentie CC BY-SA).
Zoek je hulp of begeleiding? Vind een therapeut of coach op ikwiltherapie.nl.